شاید بخوانی‌ام
قالب وبلاگ
پيوندهای روزانه

نمی‌دانم تو را گم کرده بودم یا خودم را
نمی‌دیدم کسی را با خودم، حتّی خودم را

تمامِ کوچه‌گردی‌های ما، بی‌ردّ پا بود
گمانم جا نهادم عاقبت آنجا خودم را

جنون، یک رویه از عشق است و باید باورش کرد
به امّیدت، سپردم دست دریاها خودم را

حقیقت داری و مبهم شدی در سرنوشتم
تو را یک روز پیدا می‌کنم، امّا خودم را ...

ورق‌گردانیِ فردا اگر دستِ دلم بود
به نامت کرده بودم از همین حالا خودم را

 

 

 

[ یکشنبه 26 مرداد1393 ] [ 14:42 ] [ سید مهدی طباطبایی یاسین ]

تاریخ را معلم بزرگ انسان‌ها شمرده‌اند و از منظری خاص‌تر، تاریخ ادبیات هم این‌گونه است. باید تاریخ خواند و از آن عبرت گرفت و باید با تاریخ ادبیات انس داشت و از آینه‌واری آن بهره‌مند شد.

پس از سروده شدن شاهنامه‌ی فردوسی، گرایش به حماسه در ادب پارسی اوج گرفت و اسدی طوسی، گرشاسب‌نامه را سرود؛ منظومه‌ای که هماره در سایه‌ی پهناور و ناپیداکران شاهنامه قرار داشته است. جایگاه ممتاز و دست‌نیافتنی شاهنامه و فردوسی در ادبیات حماسی به‌حدّی است که اسدی طوسی هم به آن پی برده و شاید به همین دلیل است که در مقدمه‌ی گرشاسب‌نامه به رستم می‌تازد و او را در برابر گرشاسب، ناتوان و پیاده می‌شمارد:

ز رستم سخن چند خواهی شنود؟
گمانی که چون او به مردی نبود؟

اگر رزم گرشاسب یاد آوری
همه رزم رستم به باد آوری ...

باید پذیرفت گرشاسب ـ هرکه باشد و توانایی‌اش هرقدر که باشد ـ سردار پادشاهی است ماردوش، که فردوسی، کوس بدنامی او را چنان نواخته است که گوش زمان را آگنده و کوشش اسدی طوسی برای کم‌رنگ کردن بدنامی ضحاک، راه به دیهی نبرده است.

سخن امروز ما از حماسه و فردوسی نیست، بلکه ژرف‌کاوی در شخصیت افرادی است که سایه‌ای از شخصیت‌های بزرگ پیش از خود را در شاعرانگی خویش نمایانده‌اند و اغلب، در همان حد «سایه‌ای از یک اصل» باقی مانده‌اند. «سعدی هندوستان» و «حافظ کوچک» القاب و عناوینی است که در تاریخ ادب پارسی به آن‌ها برمی‌خوریم که صاحبان این عناوین، یقیناً شاعرانی کوچک و کم‌ارج نیستند؛ اما هرچه باشد، آن‌ها سعدی هندوستان‌اند و حافظ کوچک‌!

تاریخ ادبیات به ما می‌گوید حسرت «سعدی شدن»، «حافظ شدن»، «صائب شدن» و حتی «بدرالدین چاچی» یا «اثیرالدین اخسیکتی» شدن هم در دل خیلی‌ها خواهد ماند، چراکه خمیرمایه‌ی آدمی به‌گونه‌ای است که دو فرد نمی‌توانند شبیه به هم فکر کنند و مانند هم بسرایند، مگر زمانی که یکی در سایه‌ی دیگری قرار گیرد؛ در آن صورت هم، تاریخ ادبیات به ما نمونه‌هایی چون «عصامی» و «قاآنی» را نشان خواهد داد که حتی تخلص خود را هم تحت تأثیر شاعران بزرگ برگزیده‌اند و مشخص است شاعرانی از این دست، تا چه اندازه در ادبیات ما محل اعتنا هستند.

 

 

 

[ چهارشنبه 22 مرداد1393 ] [ 13:4 ] [ سید مهدی طباطبایی یاسین ]

به: نجابت و صداقتش

 

هرکجا که رستمی پی شغاد می‌رود
رفته‌رفته آبروی اعتماد می‌رود

این دل من است، این که روز و شب کنار تو
مثل بادبادکی به دوش باد می‌رود

آفتاب من! بیا و اندکی درنگ کن
در غم ستاره‌ای که بامداد می‌رود

سال‌های سال با تو بود و باورت نشد
سایه‌ای که بی‌صدا در امتداد می‌رود

عشق زلزله است، آمد و هرآنچه داشتم
از کفم ربود و مثل گردباد می‌رود

نیستی، ولی همیشه حرف آخر دلی
زخم‌های کهنه هم مگر ز یاد می‌رود؟

 

 

 

 

 

[ سه شنبه 24 تیر1393 ] [ 13:20 ] [ سید مهدی طباطبایی یاسین ]

 از: «حالی از آن خوش‌حال‌ها» به قلم استاد دکتر سیدعلی‌محمد سجادی

 

«من نمی‌گویم که باید با مرحوم استاد فروزانفر همراه شد که چون او را گفتند: برنامه‌ی درسی شما شش ساعت در هفته است، با تعجب گفت: پس کی مطالعه کنم؟ ولی معتقدم میانگین ۳۰ ساعت تدریس به هر دلیل که باشد، درست نیست. سخن از گرفتاری بود و عدم فرصت مطالعه و از استاد [دکتر شهیدی] بگویم که می‌گفتند: من شرح ابن عقیل را بارها و بارها درس گفته‌ام؛ اما هم‌اکنون نیز محال است که بی‌مطالعه بر سر کلاس درس حاضر شوم و اگر روز و شب قبل، این فرصت دست نداد، چهار بعد از نیمه شب برمی‌خیزم و درس را مرور می‌کنم!»

 

«از شاهنامه، غمنامه‌ی سهراب را می‌خوانند بی‌آنکه وقت کشتن سهراب را پیدا کنند. از رزم رستم و اسفندیار، تیری از گز در کمان کین ننشانده، پای فرامی‌کشند و میدان را ترک می‌کنند و در دوره‌ی فوق‌لیسانس، سیاوش را در میان کوهی از آتش رها می‌کنند و پی کار خویش می‌گیرند! از این فارغ‌التحصیلان باید پرسید که وقت یک بار خواندن شاهنامه را یافته‌اید؟ پیش از این اگر کتابی می‌خواندند تا پایان می‌خواندند و اغلب هم خوب می‌خواندند و فی‌المثل از مرحوم استاد فروزانفر می‌شنیدند که: «برو و پنج سال دیگر بیا!» اما دانشجوی امروز، هنوز بهار درس را درنیافته، میوه‌ی پخته را در کنار خود می‌بیند و دامن از مطالعه فراهم می‌چیند.»

 

«بنده بر این باور است که اگر کسی مثنوی شریف مولانا را خوب بخواند، عرفان ناب اسلامی ـ ایرانی را دریافته است و از بسیاری از کتب که پیش از آن به رشته‌ی نظم درآمده است، بی‌نیاز خواهد شد. مثنوی، هم حدیقه‌ی سنایی است و هم مثنوی‌های عطار. دیوان خاقانی را نیز اگر کسی فهمید، از خوان عنصری و منوچهری گذشته است و راه ناصر خسرو را به سر برده و مسعود سعد را از محبس دیوان رهانیده است و بسیاری از مشکلات دیوان انوری و خمسه‌ی نظامی نیز بر او روشن گشته، لاجرم اگر روزگاری بر سر این دو کتاب نهادیم، زیانی ندیده‌ایم.»

 

«معلمی که می‌پندارد با سختگیری و خشونت و کلاسی خشک و بی‌روح می‌تواند در کار خود موفق شود، سخت اشتباه می‌کند. معلمی را باید از حضرت مولانا آموخت. او «داروی تلخ تربیت را به شهد ظرافت» درمی‌آمیزد و به دردمندان نیازمند می‌خوراند. هرجا که خستگی و ملال را در مستمع احساس کند، با تمثیلی زیبا یا حکایتی شیرین، گرد ملال از چهره‌ی او می‌زداید.»

 

«دیگران را نمی‌دانم، اما اگر خداوند مرا عمری دوباره می‌داد، همین راه می‌رفتم که اکنون می‌روم ـ راه معلمی، گو اینکه دیگرانش به چیزی نگیرند.»

 

پی‌نوشت:

بازخوانی متون کهن/ یکشنبه‌ها ساعت 9 صبح/ دانشکده‌ی ادبیات

 

[ جمعه 30 خرداد1393 ] [ 20:54 ] [ سید مهدی طباطبایی یاسین ]
 

برای او که در شبی بارانی گفت و من فقط شنیدم.

 

اردیبهشتی ماندی و من برگِ پاییزم
قدری تحمّل کن مرا، یک روز می‌ریزم

مثل مترسک ـ هرچه دارم ـ خشک و بی‌روح است
هرچند من هم از ضرورت‌های جالیزم

باید که از خود بگذرم تا با خودم باشم
عمری است با خود، با خودِ خود هم گلاویزم

من آسمانی می‌شوم یک روز و تا آن روز
باید به دامان شقایق‌ها بیاویزم

صوفی شدم، هوهو کشیدم، عشق ورزیدم
شاید ... که نه! باید بیایی شمسِ تبریزم

"قد قامتِ" عشق است، اما بال من بسته است
برگرد تا من هم به پای عشق برخیزم

 

 

[ چهارشنبه 7 خرداد1393 ] [ 9:31 ] [ سید مهدی طباطبایی یاسین ]
نخستین تصحیح انتقادی غزلیات بیدل منتشر شد.

            

                                              در اینجا بخوانید.

 

 

[ سه شنبه 30 اردیبهشت1393 ] [ 19:46 ] [ سید مهدی طباطبایی یاسین ]
 

... و با خلقِ بشر،  شیطان که جنسش اندک‌اندک جورتر می‌شد
عبادت‌های خود را پیش چشم آورده و مغرورتر می‌شد

 

خداییِ تو دَخلی با عبودیّت ندارد، خوب می‌دانم
 جهانی با پرستش‌های تکراری دوباره دورتر می‌شد

 

دلم بر حال شیطان نیز می‌سوزد که بعد از این‌همه پَستی
نمی‌داند اگر لطفت نبود، او هم از این منفورتر می‌شد

 

مقدّر کرده بودی تا گناهی را به آدم منتسب سازی
وگرنه دانه‌های بافه‌ی گندم کجا انگورتر می‌شد؟

 

به زندان ماندنِ یوسف،1 نشان از «لاابالی»‌های2 تو دارد   
گره‌هایی که پیش غیرِ تو وا کرده بودم، کورتر می‌شد

 

سخن از اختیار و جبر بیهوده است، مجبوری که مختاری3
 به غیر از تو نمی‌دید و نمی‌فهمید اگر مجبورتر می‌شد

 

1. اشاره به سوره‌ی یوسف، آیه‌ی 42: «وَقَالَ لِلَّذِی ظَنَّ أَنَّهُ نَاجٍ مِّنْهُمَا اذْکُرْنِی عِندَ رَبِّکَ فَأَنسَاهُ الشَّیْطَانُ ذِکْرَ رَبِّهِ فَلَبِثَ فِی السِّجْنِ بِضْعَ سِنِینَ»/ و به آن کس از ایشان که گمان داشت که او نجات یافتنی است، گفت: «مرا نزد اربابت یاد کن». پس شیطان یادآوری به اربابش را از خاطر او برد. در نتیجه [یوسف] چند سالی در زندان بماند.

    2. اشاره به حدیث قدسی./ «هَؤُلَاءِ فِي الْجَنَّةِ وَ لَا أُبَالِي، وَ هَؤُلَاءِ فِي النَّارِ وَ لَا أُبَالِي./ اى، اصحاب شمال در آتش باشند و باك ندارم، و اصحاب يمين در بهشت باشند و باك ندارم.»(احیاء علوم‌الدین، ترجمه‌ی مؤیدالدین خوارزمی؛ ج 3، ص 99)

   3. بیدل: تهمت حکم قضا را چاره نتوان یافتن/ اختیار از ماست چندانی که مجبوریم ما.

پی‌نوشت:

کسب دو رتبه‌ی اولی و یک رتبه‌ی دومی در کنکور کارشناسی ارشد توسط خانم گلی‌نیا بی‌نیاز از هرگونه تحسینی است. به دوستی با ایشان می‌بالم و خدا را شکرگزارم.

                         93/2/22                                              

 

[ جمعه 19 اردیبهشت1393 ] [ 19:49 ] [ سید مهدی طباطبایی یاسین ]
.: Weblog Themes By WeblogSkin :.
درباره وبلاگ

امکانات وب